Zdrowie to gor\u0105cy temat, wi\u0119c teraz o gor\u0105czce i jak jej NIE zbija\u0107.
\nStandardowa temperatura cia\u0142a to u cz\u0142owieka 36.6 stopni Celsjusza. Wiemy to od dziecka. Nieco obni\u017cona temperatura cia\u0142a zdarza si\u0119 u os\u00f3b zdrowych. Jednak temperatura podwy\u017cszona mierzona pod pach\u0105 czy w ustach wskazuje na wyj\u0105tkowy stan organizmu, najcz\u0119\u015bciej infekcj\u0119 bakteryjn\u0105 lub wirusow\u0105. Sama gor\u0105czka to nie choroba. To objaw, \u017ce organizm ma z czym walczy\u0107 i potrzebuje do tego mobilizacji si\u0142 odporno\u015bciowych. Gor\u0105czka to podstawowe funkcjonalne wyposa\u017cenie uk\u0142adu odporno\u015bciowego, jego naturalna amunicja, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce si\u0119 cz\u0119sto ze wzmo\u017conym ukrwieniem i intensywn\u0105 produkcj\u0105 przeciwcia\u0142. To nakaz, aby zwolni\u0107 i zachowa\u0107 wszystkie zasoby energii tak, aby organizm m\u00f3g\u0142 poradzi\u0107 sobie z inwazj\u0105 patogen\u00f3w. <\/p>\n
Fizjologia gor\u0105czki
\nDecyzja o podwy\u017cszeniu temperatury cia\u0142a zapada w komunikacji pnia m\u00f3zgu z podwzg\u00f3rzem. Pie\u0144 m\u00f3zgu to tzw. ?stara? cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu nerwowego, kt\u00f3ra wyewoluowa\u0142a ju\u017c u gad\u00f3w. Odpowiada ona za regulacj\u0119 podstawowych proces\u00f3w \u017cyciowych takich jak akcja serca, oddychanie, perystaltyka jelit, itp. W pniu m\u00f3zgu znajduje si\u0119 tak\u017ce jedno z centr\u00f3w sterowania funkcjami uk\u0142adu odporno\u015bciowego.
\nLipidy i inne cz\u0105steczki patogenne stymuluj\u0105 wytwarzanie prostaglandyny E2 w kom\u00f3rkach \u015br\u00f3db\u0142onka – wyspecjalizowanej wy\u015bci\u00f3\u0142ki naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce prostaglandyny E2 hamuj\u0105 aktywno\u015b\u0107 neuron\u00f3w pola przedwzrokowego w podwzg\u00f3rzu, kt\u00f3rych zadaniem jest obni\u017canie temperatury cia\u0142a. Skutkuje to gor\u0105czk\u0105, kt\u00f3ra ma sprzyja\u0107 pokonaniu infekcji. Prostaglandyny wytwarzane w podwzg\u00f3rzu ustawiaj\u0105 nasz wewn\u0119trzny termostat na wy\u017csz\u0105 temperatur\u0119. Uzyskaniu i utrzymaniu wy\u017cszej temperatury cia\u0142a sprzyjaj\u0105 dreszcze i zw\u0119\u017cenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Gdy temperatura wraca do normy, organizm ch\u0142odzi si\u0119 poprzez pocenie si\u0119 i rozszerzenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Uczucie os\u0142abienia towarzysz\u0105ce gor\u0105czce ma powstrzyma\u0107 nas przed podejmowaniem wysi\u0142ku, co ma zachowa\u0107 wszelkie zasoby energii do wykorzystania przez akcj\u0119 obronn\u0105 – swoist\u0105 immunologiczn\u0105 defensyw\u0119.<\/p>\n
Organizm precyzyjnie kontroluje gor\u0105czk\u0119 i r\u00f3wnie\u017c w jej przypadku obowi\u0105zuj\u0105 mechanizmy homeostazy czyli d\u0105\u017cenia do zachowania r\u00f3wnowagi funkcji \u017cyciowych. Jednak powszechnie budzi ona niepok\u00f3j i niech\u0119\u0107. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c chcemy si\u0119 jej pozby\u0107 i to szybko. Czy s\u0142usznie pozbawiamy si\u0119 tej podstawowej strategii dzia\u0142ania, kt\u00f3r\u0105 wypracowuje nasza odporno\u015b\u0107? <\/p>\n
Zbijanie gor\u0105czki
\nDlaczego nawet lekkie podwy\u017cszenie temperatury sk\u0142ania wielu z nas do si\u0119gni\u0119cia po \u015brodki przeciwgor\u0105czkowe? Jaki efekt chcemy osi\u0105gn\u0105\u0107? By\u0107 mo\u017ce to dzia\u0142anie, kt\u00f3re ma ukoi\u0107 nerwy? A mo\u017ce chodzi o poczucie kontroli nad sytuacj\u0105?
\nPrzetrwanie gor\u0105czki i zaczekanie a\u017c sama spadnie, oczywi\u015bcie przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce stan jest wzgl\u0119dnie stabilny i nie wymaga interwencji, niesie wiele korzy\u015bci. Tymczasem gor\u0105czka wywo\u0142uje strach i niedowierzanie, \u017ce organizm ?wie co robi?. Nasuwa obawy o komplikacje i dyskomfort. Wymyka si\u0119 spod kontroli, co budzi l\u0119k i niepewno\u015b\u0107. Towarzysz\u0105cy jej brak apetytu, zm\u0119czenie i brak energii sprawiaj\u0105, \u017ce wielu z nas chce ?wybawi\u0107? gor\u0105czkuj\u0105c\u0105 osob\u0119 ?z k\u0142opotu?.<\/p>\n
Inny aspekt gor\u0105czkofobii to trudno\u015b\u0107 w przyznaniu, \u017ce aby pokona\u0107 infekcj\u0119 trzeba wy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z normalnego funkcjonowania, od\u0142o\u017cy\u0107 obowi\u0105zki, zapewni\u0107 sobie komfort, odpoczynek, sen i odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 p\u0142yn\u00f3w, aby zapobiec odwodnieniu. Czy to wszystko by\u0142oby mo\u017cliwe, gdyby\u015bmy choruj\u0105c czuli si\u0119 nadal normalnie? Czy samopoczucie w normie mobilizuje nas do zmiany i poniesienia wyrzecze\u0144? Do pozostania w domu pod kocem tak d\u0142ugo a\u017c organizm zwalczy infekcj\u0119? <\/p>\n
\u015arodki przeciwgor\u0105czkowe hamuj\u0105 syntez\u0119 prostaglandyny E2, co eliminuje ?herolda?: nie ma substancji, kt\u00f3ra z kolei hamowa\u0142aby dzia\u0142anie neuron\u00f3w pola przedwzrokowego, wi\u0119c temperatura utrzymuje si\u0119 na normalnym poziomie, jakby infekcji nie by\u0142o, podczas gdy faktycznie wci\u0105\u017c ona trwa. <\/p>\n
W przypadku infekcji wirusowej stosowanie \u015brodk\u00f3w przeciwzapalnych i obni\u017caj\u0105cych temperatur\u0119 mo\u017ce spowalnia\u0107 procesy walki z patogenami. Farmakologiczne zbijanie gor\u0105czki to prosta droga do przed\u0142u\u017cenia infekcji. Wytr\u0105ca uk\u0142adowi odporno\u015bciowemu z r\u0119ki bro\u0144 przeciw patogennym czynnikom takim jak bakterie czy wirusy. Tym razem stawka jest bardzo wysoka: zwalczenie lub eskalacja infekcji wirusowej o wysokim poziomie ryzyka. Mimo to, jak wskazuj\u0105 badania, jedna trzecia rodzic\u00f3w ma\u0142ych dzieci praktykuje zbijanie gor\u0105czki w spos\u00f3b niew\u0142a\u015bciwy (Poirer, Collins i McGuire, 2010). Wielu rodzic\u00f3w podaje dzieciom \u015brodki przeciwgor\u0105czkowe, gdy temperatura jest tylko odrobin\u0119 podwy\u017cszona, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce bezwzgl\u0119dnie ma by\u0107 ona w normie (Sullivan i Farrar, 2011). A przecie\u017c podstawowym celem opieki nad chor\u0105 osob\u0105 z gor\u0105czk\u0105 jest zapewnienie jej komfortu, a nie doprowadzenie temperatury do poziomu w\u0142a\u015bciwego dla osoby zdrowej. Poza tym koniecznie nale\u017cy zadba\u0107 o obserwacj\u0119 tego na ile dziecko jest aktywne i czy pije odpowiednio du\u017co p\u0142yn\u00f3w. Sta\u0142y kontakt z osob\u0105, kt\u00f3ra fachowo wspiera wasze zdrowie, pomaga zapewni\u0107 dziecku to, czego potrzeba mu w tym wyj\u0105tkowym czasie. <\/p>\n
Nie taka gor\u0105czka straszna? A o strachu przeczytacie w kolejnych postach Miarki Zdrowia. Udanej maj\u00f3wki! <\/p>\n
Wybrane \u017ar\u00f3d\u0142a:<\/p>\n
Bernheim, H.A. (1985). Temperature regulation and fever. W: S. M. Reinchard i James Filkins (Eds), Reticuloendothelial system. A comprehensive treatise (s. 339-353). Springer, Boston, MA.
\nhttps:\/\/link.springer.com\/book\/10.1007\/978-1-4613-2353-2<\/p>\n
Chan LekTan, Zachary A. Knight (2018). Regulation of Body Temperature by the Nervous System. Neuron, 98 (31-48).
\nhttps:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0896627318301430<\/p>\n
Poirer, M. P., Collins, E. P., McGuire, E. (2010). Fever phobia: a survey of caregivers of children seen in a pediatric emergency department. Clinical Pediatrics, 2010; 49, 530-4.
\ndoi: 10.1177\/0009922809355312. Epub 2010 May 19.<\/p>\n
Sullivan, J. E. i Farrar, H. C. (2011). Fever and antypyretic use in children. Pediatrics, 127, 580-7.
\ndoi: 10.1542\/peds.2010-3852. Epub 2011 Feb 28.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zdrowie to gor\u0105cy temat, wi\u0119c teraz o gor\u0105czce i jak jej NIE zbija\u0107. Standardowa temperatura cia\u0142a to u cz\u0142owieka 36.6 stopni Celsjusza. Wiemy to od dziecka. Nieco obni\u017cona temperatura cia\u0142a zdarza si\u0119 u os\u00f3b zdrowych. Jednak temperatura podwy\u017cszona mierzona pod pach\u0105 czy w ustach wskazuje na wyj\u0105tkowy stan organizmu, najcz\u0119\u015bciej infekcj\u0119 bakteryjn\u0105 lub wirusow\u0105. Sama […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":920,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[168,162,210,214,164,212],"class_list":["post-918","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","tag-goraczka","tag-odpornosc","tag-psychologia-goraczki","tag-strach","tag-wirus","tag-zbijanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=918"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/918\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/miarkazdrowia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}